Đương Quy | Thành phần, tác dụng & ứng dụng làm dược phẩm

thảo dược Đương Quy

Đương Quy là vị thuốc quý. Đây là thảo dược được ứng dụng rất nhiều trong các bài thuốc và dược phẩm. Trong bài viết này, Sức khỏe mỗi ngày cùng Healthy CT (HCT) sẽ chia sẻ với bạn thành phần, tác dụng và những ứng dụng của Đương Quy trong sản xuất dược phẩm.

Tổng quan về vị thuốc Đương Quy

Theo các tài liệu, Đương Quy còn có tên gọi, tên khoa học dưới đây:

  • Tên thường gọi: Tần Quy, Vân Quy.
  • Tên khoa học: Angelica Sinensis (Oliv.) Diels.
  • Họ: Hoa tán (Apraceae).

Theo các tài liệu cổ cái tên Đương Quy là vì vị thuốc này có tác dụng điều khí, nuôi huyết. Làm cho huyết đang tán loạn trở về nguyên vị.

Hình dạng kích thước cây thảo dược Đương Quy

Đương Quy là một loại cây nhỏ, sống lâu năm cao từ 40-80cm, thân màu tím có rãnh dọc đặc trưng.

Lá mọc so le, 2-3 lần xẻ lông chim, cuống dài 3-12cm, 3 đôi lá chét. Đôi lá chét phía dưới có cuống dài, đôi phía trên đỉnh không có cuống. Lá chét xẻ 1-2 lần nữa, mép có răng cưa, ½ cuống phía dưới ôm lấy thân cây.

Hoa nhỏ màu xanh trắng, hợp thành cụm hoa hình tán kép gồm 12-40 hoa. Quả bế có rìa màu tím nhạt.

chùm hoa đương quy

Vùng phân bố thảo dược Đương Quy

Hiện nay vị thuốc Đương Quy trên thị trường dược liệu Việt Nam đều có nguồn gốc từ Trung Quốc và Triều Tiên.

Tại Trung Quốc vị thuốc này được trồng nhiều ở các tỉnh Cam Túc, Tứ Xuyên, Vân Nam và Thiểm Tây.

Đương Quy có yêu cầu về thổ nhưỡng và khí hậu rất khắt khe. Chúng ta đã thử nghiệm trồng ở nhiều nơi vùng núi phía bắc. Tuy nhiên mới chỉ thành công nhỏ trong phạm vi Sapa – Lào Cai.

Ngoài ra cũng thành công khi trồng tại đồng bằng sông Hồng vào mùa rét. Tuy nhiên chất lượng và hiệu quả thì lại khác so với giống cây gốc ban đầu.

Thu hoạch và chế biến Đương Quy

Đương Quy có yêu cầu khắt khe về quy trình trồng cấy cũng như sinh trưởng. Hàng năm người ta sẽ tiến hành gieo hạt vào mùa thu. Vào cuối thu đầu đông người ta sẽ chuyển cây con xuống dưới đất cho qua mùa đông.

Mùa xuân tiếp theo người ta tiếp tục trồng, đến mùa đông lại bảo vệ. Quy trình này thực hiện lặp đi lặp lại qua 3 năm là có thể thu hoach được.

Mùa thu năm thứ 3 người ta tiến hành đào rễ về và tiến hành chế biến. Cắt bỏ rễ con, phơi trong nhà hoặc cho vào thùng sấy lửa nhẹ, sau đó phơi trong mát cho khô.

Các sản phẩm từ Đương Quy được chia làm 3 loại:

  • Quy Đầu là rễ chính hoặc 1 bộ phận cổ rễ;
  • Quy Thân hay Quy Thoái là phần dưới của rễ chính hoặc rễ phụ lớn;
  • Quy Vĩ  là phần rễ phụ nhỏ.

thảo dược Đương Quy

Thành phần hóa học trong Đương Quy

Các nghiên cứu khoa học đã phân tích được trong Đương quy có chứa những thành phần sau:

  • Tinh dầu: n-butylidenphtalit C12H12O2 và n-valerophenon O-cacboxy-axit C12H14O3
  • Các chất khác: n-butylphtalit C12H14O2, becgapten C12H8O4, sesquitecpen, safrola và vitamin B12.

Tác dụng dược lý của Đương Quy

Từ xa xưa các nghiên cứu về tác dụng dược lý của Đương quy đã được tiến hành.

Theo Đông Y, Đương Quy có vị ngọt, cay, tính ôn. Vào 3 kinh tâm, can, tỳ có tác dụng bổ huyết, hoạt huyết, nhuận táo hoạt trường, điều huyết và thông kinh.

Dưới đây là 6 tác dụng nổi bật:

1. Tác dụng trên tử cung và các cơ trơn

Từ những năm 1924 của thế kỷ XX các tác giả Trung Quốc đã tiến hành nghiên cứu tác dụng lâm sàng của Đương quy trên động vật và cho kết quả: Co tử cung, các cơ quan cơ trơn khác như ruột cũng có hiện tượng này. Đồng thời huyết áp hạ xuống đi kèm với đó là tác dụng lợi tiểu.

Những năm sau này cũng có nhiều tác giả nghiên cứu và đều thấy những tác dụng tương tự. Vì vậy các tác giả đã đề xuất ra 3 loại tác dụng nổi bật của đương quy:

  • Ức chế sự co của tử cung, làm giãn nghỉ sự căng tử cung, trực tiếp giảm đau do hành kinh.
  • Giãn nghỉ tử cung, tăng cường lưu thông máu huyết, cải thiện dinh dưỡng tại chỗ. Làm cho tử cung nhanh chóng bình thường và gián tiếp chữa chứng thống kinh.
  • Làm trơn ruột, chữa táo bón, làm giảm sung huyết vùng xương chậu. Tham gia làm giảm đau trong kỳ kinh nguyệt.

2. Tác dụng trên hiện tượng thiếu Vitamin E

Theo Nghê Chương Kỳ (1941) nếu thêm 5-6% Đương Quy vào thức ăn của 100% chuột bị thiếu Vitamin E. Với chứng bệnh ở tinh hoàn cho kết quả 38% chuột không còn hiện tượng thiếu Vitamin E nữa.

Các vị thuốc khác như Dâm Dương Hoắc, Đan Sam, Tục Đoạn và Xuyên Khung cũng có tác dụng tương tự. Vì vậy nhân dân thường sử dụng Đương Quy trong các bài thuốc an thai.

3. Tác dụng đối với trung khu thần kinh của Đương Quy

Đối với thần kinh thì vị thuốc này cho thấy khả năng trấn tĩnh hoạt động của đại não. Lúc đầu gây hưng phấn trung khu tủy sống, sau tê liệt, đưa đến huyết áp hạ thấp. Nhiệt độ cơ thể hạ, mạch đập chậm và có hiện tượng co quắp. Nhưng khi tiêm dưới da thì các hiện tượng trên không rõ rệt và chỉ thấy liệt hô hấp sau đó mới liệt tim.

4. Tác dụng của Đương Quy với huyết áp và hô hấp

Nghiên cứu cho thấy tinh dầu đương quy có tác dụng hạ huyết áp. Các thành phần không bay hơi lại có tác dụng ngược lại khi tăng sự co cơ trơn ở thành mạch máu.

Tác động của tinh dầu đối với huyết áp và hô hấp tùy thuộc vào liều lượng tinh dầu sử dụng:

  • Liều nhỏ: Huyết áp hơi hạ thấp, hô hấp bị kích thích nhẹ hoặc rất ít.
  • Liều trung bình: Huyết áp hạ thấp nhiều hơn, hô hấp khó khăn.
  • Liều cao: Huyết áp hạ nhanh, hô hấp khó khăn rõ rệt cuối cùng gây ngừng thở và tử vong.

5. Tác dụng với cơ tim

Giúp cải thiện đáng kể khả năng thực hiện các hoạt động thông thường bằng cách giảm số lượng nhịp tim bị rối loạn. Tuy nhiên không thể ngừng hẳn hiện tượng này. Đương Quy chỉ có khả năng ngăn chặn các tín hiệu khiến nhịp tim bất thường.

6. Tác dụng kháng sinh

Dung dịch Đương Quy đã được chứng minh là có tác dụng kháng sinh đối với trực trùng lỵ và tụ cầu trùng. Vì vậy được sử dụng trong các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa cũng như 1 số sản phẩm bôi ngoài da.

Đương Quy được coi là một vị thuốc rất phổ thông trong Đông Y. Khi được dùng làm đầu vị trong nhiều đơn thuốc chữa bệnh phụ nữ, thuốc bổ cũng như điều trị các bệnh khác.

Ứng Dụng Đương Quy Trong Thực Tiễn

Trong các bài thuốc Đông Y

Trong các bài thuốc đông y Đương Quy thường được sử dụng đơn lẻ. Hoặc kết hợp với các vị thuốc khác dưới dạng sắc nước uống. Một số đơn thuốc từ Đương Quy:

  • Đơn thuốc chữa kinh nguyệt không đều, thấy kinh đau bụng: Trước kỳ kinh nguyệt 6-7 ngày thì uống. Sử dụng 6-15g dưới dạng thuốc sắc (uống 2 lần/ngày). Hoặc dùng ngâm rượu mối lần 10ml ngày 3 lần. Uống 7-14 ngày liên tục. Tác dụng thêm là bổ huyết, chữa thiếu máu, chân tay đau nhức và lạnh.
  • Đơn thuốc tứ vật: Đương Quy, Thục Địa mỗi loại 12g, Bạch Thược 8g, Xuyên Khung 6g, nước 600ml sắc còn 200ml. Uống 3 lần/ngày có tác dụng chữa thiếu máu, cơ thể suy nhược, kinh nguyệt không đều, đau ở rốn, đẻ xong máu hôi chảy mãi không ngừng.
  • Đơn thuốc đương quy kiện trung: Đương Quy 7g, Quế Chi, Sinh Khương, Đại Táo mỗi vị 6g, Thược Dược 10g, Đường Phèn 50g, nước 600ml sắc còn 200ml uống 3 lần/ngày cũng chữa bênh thiếu máu bổ huyết cho phụ nữ sau sinh.
  • Đơn thuốc chữa chảy máu cam: Đương quy sao khô tán nhỏ, mỗi ngày dùng 2-3 lần, mỗi lần 4g. Sử dụng nước cháo để chiêu thuốc.
  • Dưỡng não hoàn: Đương Quy 100g, Viễn Chí 40g, Xương Bồ 40g, Táo Nhân 60g, Ngũ Vị 60g, Khởi Tử 80g, Đởm Tinh 40g, Thiên Chúc Hoàng 40g, Long Cốt 40g, Ích Trí Nhân 60g, Hổ Phách 40g, Nhục Thung Dung 80g, Bá Tử Nhân 60g, Chu Sa 40g, Hồ Đào Nhục 80g. Tán thành bột thêm mật ong viên thành viên nặng 4g. Ngày sử dụng 2 lần mỗi lần 1 viên. Uống trong 15 ngày. Chữa mất ngủ, nhức đầu, ngủ hay mê. Với tỉ lệ khỏi 85%;, váng đầu 78,65%; ngủ mê 77,22%; đau đầu 79,59%.

Ứng dụng Đương Quy trong sản xuất dược phẩm và thực phẩm chức năng

Ngày nay với sự phát của kinh tế cùng với những đột phá trong Y học. Con người có điều kiện hơn để chăm lo cho sức khỏe của bản thân cùng gia đình. Những sản phẩm có nguồn gốc từ dược liệu thiên nhiên ngày càng được quan tâm và lựa chọn sử dụng hơn.

Dưới đây là một số sản phẩm thực phẩm chức năng có thành phần Đương Quy trên thị trường:

Những sản phẩm trên được nghiên cứu và sản xuất bởi Học Viện Quân Y Viện Y Học Cổ Truyền Quân Đội. Đây là 2 đơn vị hàng đầu Việt Nam về sản xuất dược phẩm từ dược liệu tự nhiên.

Bạn có thể mua Đương Quy ở đâu?

Do công dụng tuyệt vời của mình mà nhu cầu về Đương quy khá lớn. Kết hợp với nguồn nguyên liệu tại Việt Nam không đáp ứng đủ chất lượng và số lượng. Vì vậy nguồn hàng chất lượng nhất vẫn phải nhập từ Trung Quốc.

Trên thị trường hiện nay giá vị thuốc Đương Quy chuẩn, đạt chất lượng có giá trên dưới 500.000đ/kg tùy loại.

Các bạn có thể tìm mua Đương Quy tại các tiệm thuốc Nam, thuốc Đông y. Các trang thương mại điện tử, các website về dược liệu. Tuy nhiên bạn cần lựa chọn cơ sở có uy tín, bởi tình trạng hàng giả hàng nhái hiện nay không phải là hiếm.

Lời kết, vị thuốc Đương Quy được nhiều đơn vị sản xuất dược phẩm chọn làm dược liệu. Hi vọng qua bài viết này, Sức khỏe mỗi ngày cùng Healthy CT (HCT) đã chia sẻ những thông tin hữu ích về Đương Quy.

“Bài viết được tham khảo tài liệu Những Cây Thuốc Và Vị Thuốc Việt Nam của Đỗ Tất Lợi”


Tin tức liên quan:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now Button
1
Bạn cần hỗ trợ ?