Kinh Giới Tuệ | Vị thuốc chữa các bệnh về hô hấp

lá và hoa kinh giới

Kinh Giới là vị thuốc quan trọng trong các bài thuốc Đông Y gia truyền, dân gian. Đặc biệt trong đó là các vấn đề về đường hô hấp: Viêm Xoang Mãn Tính, Viêm Mũi Dị Ứng, Mẫn Giải… Trong bài viết này Sức Khỏe Mỗi Ngày Cùng Healthy CT (HCT) xin chia sẻ với các bạn những thông tin hữu ích về Vị Thuốc Kinh Giới.

Cây Kinh Giới

Theo các tài liệu cổ Cây Kinh Giới có:

  • Tên khoa học: Schizonepeta Tenuifolia Briq.
  • Tên thường gọi: Kinh giới tuệ, giả tô, khương giới.
  • Thuộc họ: Hoa môi (Lamiaceae).

Chú ý: Cây Kinh Giới chúng ta đang nhắc tới là cây Kinh Giới đặc hữu của Trung Quốc. Loài cây này chưa thấy ở Việt Nam. Ở Việt Nam ta cũng có cây được gọi là Kinh Giới, thường được trồng làm cây gia vị và làm thuốc, có tên khoa học Elsholtzia Cristata Willd. Ngoài ra còn một loài thực vật cũng đươc sử dụng để làm thuốc có tên Kinh Giới nữa, tên khoa học là Origanum Syriacum Lour, cùng họ Hoa môi (Lamiaceae).

Kinh giới tuệ

Đặc điểm Cây Kinh Giới 

Kinh Giới là loài cây cỏ sống hàng năm, cao từ 0,6-0,8m. Thân vuông, phía gốc hơi tía, toàn cây có lông ngắn. Mùi rất thơm.

Lá mọc đối nhau, phần lá dưới gốc gần như không có cuống, xẻ thành 5 thùy.

Cụm hoa mọc thành bông gồm những hoa mọc vòng ở mỗi đốt. Bông hoa dài 3-8cm, hoa nhỏ màu tím nhạt.

Quả hình trứng rất nhỏ, kích cỡ hoặc 1mm mặt bóng, màu nâu.

Vùng phân bố Vị Thuốc Kinh Giới

Cây Kinh Giới dùng để sản xuất Vị Thuốc Kinh Giới Tuệ là cây thuốc đặc hữu của Trung Quốc. Hiện chưa phát hiện giống cây này tại Việt Nam.

Cây mọc nhiều tại các tỉnh phía Nam Trung Quốc như Vân Nam, Quý Châu, Trùng Khánh… và được nhập khẩu về Việt Nam thông qua các cửa khẩu phía bắc như Lạng Sơn, Lào Cai và Hà Giang.

Hiện giống Kinh Giới-Schizonepeta Tenuifolia Briq đã được trồng thử tại Việt Nam.Tuy nhiên cây phát triển kém, chất lượng không đạt tiêu chuẩn làm thuốc. Vì vậy các vị thuốc từ giống Kinh Giới trên thị trường vẫn nhập từ Trung Quốc là chính.

Thu hái, chế biến Vị Thuốc Kinh Giới

Người ta thường bắt đầu gieo hạt vào cuối đông, đầu xuân. Khi thời tiết bắt đầu ấm, và độ ẩm cao cây nảy mầm và phát triền mạnh. Đến cuối hạ cây đạt đến chiều cao tối đa và bắt đầu cho hoa.

Vì vậy mùa thu hoạch Kinh giới thường bắt đầu vào mùa thu.

Tiến hành nhổ cả cây, rửa sạch sau đó phơi hoặc sấy khô cả cây được Vị Thuốc Toàn Kinh Giới.

Ngoài ra người ta còn thu hoạch cành và lá, thân vẫn để nguyên trên đất cho cây phát triển tiếp. Cách này ta thu được Vị Thuốc Kinh Giới.

Nếu chỉ thu hoạch hoa và chế biến ta sẽ được Vị Thuốc Kinh Giới Tuệ.

Vịt Thuốc Kinh giới

Thành Phần Hóa Học Của Kinh Giới

Từ Cây Kinh Giới tươi người ta chiết xuất được tinh dầu với tỉ lệ 1,8%.

Tinh dầu này có thành phần gồm: D. Menton và một ít D.Limonen. Đây là 2 hoạt chất quan trọng nhất, được nghiên cứu, sử dụng trong y học.

Vị Thuốc Kinh Giới Công Dụng Gì?

Để nắm được công dụng của các vị thuốc từ Cây Kinh Giới trước hết ta phải nắm được tác dụng dược lý của nó.

Tác Dụng Dược Lý Vị Thuốc Kinh Giới

Theo các tài liệu cổ Kinh Giới có: vị cay, tính ôn, không độc.

Quy kinh: Bổ vào 2 kinh là Phế và Can.

Tác dụng dược lý:

  • Theo bản kinh: hạ ứ huyết, phá kết tụ khí, trừ thấp tý.
  • Theo Lâm Sàng Thường Dụng Dược Thủ Sách: chỉ huyết, giải biểu, thấu chuẩn, tán hàn.
  • Theo Đông Dược Học Thiết Yếu: tán nhiệt, giải biểu, khứ hàn, chỉ huyết.

Công dụng Vị Thuốc Kinh Giới

Các nghiên cứu cho thấy các Vị Thuốc Kinh Giới, đặc biệt Kinh Giới Tuệ có công dụng:

  • Trị cảm cúm mùa hè, say nóng, sốt không đổ mồ hôi, nhức đầu.
  • Hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày ruột cấp, hơi thở nặng mùi.
  • Trị bại liệt, phong thấp, bệnh viêm khớp, bệnh đau xương, đau mình mẩy…
  • Giảm niệu, chữa băng huyết, rong huyết, thổ huyết, đại tiện ra máu.
  • Điều trị cảm cúm, sổ mũi, hắt hơi, phong ngứa, nổi mề đay, do có tác dụng tiêu độc.
  • Chống dị ứng, giảm ngứa.
  • Điều trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng, bệnh hen xuyễn, hen phế quản.

Và nhiều công dụng tuyệt vời khác nữa.

Cơ chế tác động của Vị Thuốc Kinh Giới

Tùy thuộc vào các đơn thuốc cũng như mục đích sử dụng mà Kinh Giới có cơ chế tác động khác nhau:

  • Trong các bài thuốc chữa rong huyết, đại tiện ra máu, kinh nguyệt không đều: Kinh Giới tác động như 1 vị thuốc cầm máu, tiêu viêm.
  • Trong các bài thuốc trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng, cảm cúm…: Kinh Giới tác động như môt vị thuốc mẫn giải, ngăn ngừa viêm xoang.

Các Đơn Thuốc Hay Từ Kinh Giới

Từ xa xưa ông bà ta đã sử dụng các vị thuốc từ Kinh Giới làm thuốc chữa các bệnh cảm mạo, phát sốt, nhức đầu, cổ họng sưng đau, nôn mửa, đổ máu cam, đi lỵ ra máu, băng huyết…

Kinh giới có thể dùng đơn lẻ hoặc kết hợp với các loại dược liệu khác trong các đơn thuốc với nhiều công dụng khác nhau.

Đơn thuốc mẫn giải chữa các vấn đề về hô hấp từ Kinh Giới Tuệ

Các vấn đề về hô hấp, đặc biệt là Viêm Xoang-Viêm Xoang Mủ, Viêm Xoang Dị Ứng đang là nỗi nhức nhối của nhiều người. Các bài thuốc chữa hô hấp gồm: 

  • Chữa viêm mũi dị ứng và đường hô hấp: Kinh giới tuệ 8g, Hoa húng quế 8g, Bạc hà 8g, Lá cối xay 12g, Hoa cứt lợn 12g, nước 200ml. Sắc còn 100ml uống 2-3 lần/ngày.
  • Chữa nhức đầu, chảy nước mũi, hắt hơi: Kinh giới tuệ, Bạch chỉ mỗi loại 30g. Tán nhỏ thành bột mỗi lần uống 4g với nước nóng, ngày 2-3 lần.
  • Cảm cúm, nhức đầu, viêm họng: Kinh giới tuệ sao vàng, tán thành bột. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 6-8g.
  • Viêm họng, khản tiếng: Kinh giới tuệ, Nhân hạt gai dầu mỗi loại 12g. Tán nhỏ rây mịn trộn với mật ong. Hoàn viên, ngậm nhiều lần trong ngày.

Các đơn thuốc khác

Kinh Giới là một vị thuốc có tính ứng dụng rất cao. Điều này thể hiện trong các đơn thuốc dưới đây:

  • Đơn thuốc chữa băng huyết, chảy máu cam: Kinh giới tuệ 15g, nước 200ml. Sắc còn 100ml, uống 2-3 lần.
  • Đơn thuốc chữa cảm mạo, phong hàn phát sốt, nhức đầu ê ẩm, đau mình, không có mồ hôi, hay đổ mồ hôi khi gặp gió lạnh, trẻ em lên sởi, lở ngứa: Kinh Giới cả hoa cành 20g sắc uống, hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.
  • Chữa đau nhức xương khớp: Kinh giới tươi 50g, Can khương 10g giã nát vắt lấy nước uống. Bã đánh dọc sống lưng hoặc đắp vào vị trí các ổ khớp bị đau. Hoặc Kinh giới 20g, Tía tô 10g sắc nước uống, đắp chăn cho ra mồ hôi.
  • Nổi mề đay, mẩn ngứa, dị ứng: Kinh giới tuệ 12g, Hoa húng quế 12g, Lá Đơn đỏ 12g, nước 600ml. Sắc còn 200ml ngày uống 2-3 lần.
  • Kinh nguyệt ra nhiều không dứt: Kinh giới tuệ, Bồ hóng (sao cháy) lượng bằng nhau. Tán bột mỗi lần uống 8g.
  • Bài thuốc thanh nhiêt, tán ứ, tiêu viêm: Kinh giới tươi ăn sống.
  • Chữa mụn nhọt: Kinh giới tuệ 12g, Mã đề, Bồ công anh, Kim ngân, Thổ phục linh, Ké đầu ngựa, Cam thảo nam mỗi vị 10g, nước 400ml. Sắc còn 100ml chia 2 lần uống trong ngày.
  • Chữa bệnh trĩ, lòi dom: Kinh giới tuệ 12g, Vỏ Hoàng bá 12g, Ngũ bội tử 12g, Phèn phi 4g. Sắc lấy nước ngâm, rửa hậu môn hàng ngày.

Trên đây là một số bài thuốc hay, phổ biến từ Kinh Giới. Trong dân gian còn lưu truyền rất nhiều bài thuốc hay nữa. Chúng mình sẽ cập nhật thêm sau…

Các Sản Phẩm Bào Chế Từ Kinh Giới Trên Thị Trường

Ngoài các sản phẩm tươi, các sản phẩm bào chế từ Kinh Giới trên thị trường hiện nay gồm có: Kinh giới khô, Bột kinh giới, Kinh giới tuệ, Bột kinh giới tuệ,…

Những Điều Cần Biết Khi Sử Dụng Kinh Giới

Là một vị thuốc từ thảo dược không độc, tuy nhiên trong quá trình sử dụng bạn cần lưu ý những vấn đề sau:

  • Không sử dụng trong trường hợp biểu hư tự hãn (tự ra mồ hôi, tỳ yếu, đại tiện lỏng).
  • Kiêng kỵ dùng khi gặp vết thương đã nhiễm trùng, sinh mủ.
  • Trẻ em bị sởi thời kì toàn phát và hồi phục không được sử dụng các sản phẩm từ Kinh giới.
  • Kiêng kỵ sử dụng cho người biểu chứng dương hư.
  • Cấm dùng Nhức đầu do âm hư hỏa vượng.

Tác Dụng Phụ Của Vị Thuốc Kinh Giới

Như đã nhắc ở trên Kinh Giới có vị cay, tính ôn, không độc. Bổ vào 2 kinh là Phế và Can.

Vì vậy Kinh Giới không có tác dụng phụ.

Đánh giá độ an toàn của Kinh Giới: Vị thuốc này được đánh giá khá an toàn, không gây nghiện, không ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh trung ương khi sử dụng thời gian dài. Tuy nhiên không nên quá lạm dụng cũng như sử dụng quá nhiều.

Tương Tác Của Vị Thuốc Kinh Giới

Tùy thuộc vào tình trạng cơ thể người sử dụng cũng như các loại thuốc đang sử dụng mà Kinh Giới có cơ chế tác động khác nhau. Một số tương tác cần biết:

  • Tương tác với bênh nhân lên sởi trong thời kỳ toàn phát và hồi phục. Gây tình trạng nghiêm trọng hơn.
  • Các vết thương loét nhiễm trùng, sinh mủ sẽ lan rộng hơn nếu sử dụng Kinh giới trong giai đoạn này.
  • Các trường hợp dương hư, nhức đầu có thể trầm trọng hơn.
  • Có thể tương tác với một số loại thuốc trị viêm xoang, hô hấp. Tăng cường tác dụng của thuốc.

Tốt nhất bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng Kinh Giới khi gặp một trong những tình trạng trên.

Ứng Dụng Vị Thuốc Kinh Giới Trong Sản Xuất Dược Phẩm & TPCN

Hiện nay Kinh Giới được sử dụng phổ biến trong sản xuất Dược Phẩm & Thực Phẩm Chức Năng chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt là các sản phẩm hỗ trợ đường hô hấp.

Nổi bật trong đó là sản phẩm: Xoang Bách Phục

Đây là sản phẩm hàng đầu hiện nay hỗ trợ điều trị dị ứng đường hô hấp, viêm xoang. Sản phẩm do Công ty cổ phần Đầu Tư và Sản Xuất Âu Cơ sản xuất và chịu trách nhiệm về sản phẩm. Với các thành phần hoàn toàn từ dược liệu thiên nhiên:

  • Cao Kinh Giới Tuệ:    220mg
  • Cao Kim Ngân Hoa:   150mg
  • Hoắc Hương:            100mg
  • ImmuneGamma®:    50mg
  • Cao Mật Lợn:            30mg
  • Cao Tạo Giác Thích:  30mg

xoang bách phục

Sản phẩm Xoang Bách Phục có công dụng:

  1. Tăng cường miễn dịch, giảm nguy cơ dị ứng, giải mẫn cảm; làm loãng, tăng bài xuất dịch nhờn, giảm đau khu vực xoang và mặt do viêm xoang mãn tính.
  2. Hỗ trợ ngăn ngừa, giảm tái phát viêm mũi dị ứng, viêm xoang mãn tính trên cơ địa dị ứng.
  3. Giảm triệu chứng: hắt hơi, xổ mũi, ngứa, ngạt mũi; chảy nước mũi…

Trên thị trường hiện nay còn nhiều sản phẩm khác ứng dụng Kinh Giới trong thành phần. Chúng mình sẽ tổng hợp, cập nhật thêm trong thời gian tiếp theo nhé.

Qua bài viết này Sức khỏe mỗi ngày cùng Healthy CT (HCT) hi vọng đã chia sẻ cho bạn những kiến thức cơ bản và hữu ích về vị thuốc Kinh Giới. Cũng như các bài thuốc và sản phẩm từ vị thuốc này. Xin cảm ơn!

“Bài viết được tham khảo tài liệu Những Cây Thuốc Và Vị Thuốc Việt Nam của tác giả Đỗ Tất Lợi”


Tin tức liên quan:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now Button
1
Bạn cần hỗ trợ ?