“Sự thật” không phải bệnh nhân đái tháo đường nào cũng thiếu hormon Insulin

Sai lầm khi cho rằng nguyên nhân cơ bản của đái tháo đường là do thiếu hoocmon Insulin

Đái tháo đường là bệnh khá phổ biến với chúng ta nhưng cơ chế của bệnh như thế nào? Thì không phải ai cũng hiểu rõ. Hay nguyên nhân nội tiết của bệnh xảy ra đâu, thì có lẽ đó vẫn là một dấu chấm hỏi với nhiều người. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế của bệnh trước khi xuất hiện các biểu hiện bên ngoài của bệnh.

Đái tháo đường là gì?

Theo định nghĩa khoa học thì đái tháo đường là một hội chứng bệnh lý đặc trưng bởi nồng độ glucose trong máu tăng thường xuyên và mãn tính. Nguyên nhân do tụy sản xuất thiếu insulin (thiếu insulin tuyệt đối). Hoặc do giảm tác dụng của insulin (thiếu insulin tương đối). Do các nguyên nhân khác nhau cùng với các rối loạn chuyển hóa glucid, protid, lipid. Bệnh đái tháo đường gắn liền với các bệnh lý về thận, đáy mắt, thần kinh và các bệnh về tim mạch.

bệnh tiểu đường

Phân loại

  • Đái tháo đường typ 1: chiếm 5-10% tổng số bệnh nhân, là bệnh tự miễn. Do cá tế bào β tuyến tụy bị phá hủy, gây thiếu hụt insulin tuyệ đối.
  • Đái tháo đường typ 2: thường gặp chủ yếu chiếm khoảng 85-90% tổng số bệnh nhân. Do thiếu hụt insulin tương đối.

Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường

Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường typ1

Đái tháo đường typ 1 là một thể bệnh nặng. Bệnh thường xuất hiện ở lứa tuổi trẻ < 40 tuổi. Nguyên nhân và các yếu tố thuận lợi dẫn đế đái tháo đường typ 1 là 3 yếu tố tham gia: di truyền, môi trường và miễn dịch.

Cơ chế sinh bệnh của đái tháo đường typ 1 xảy ra ở những cá thể có hệ gen nhạy cảm (có kháng nguyên HLA-DR3, HLA-DR4, gen kháng nguyên là HLA-DRW2,.). Khi gặp các yếu tố môi trường thuận lợi: virus (rubella, quai bị,…); một số độc tố gây thoái biến tế bào β của đảo tủy. Đặc biệt là các hợp chất có chứa nitow (nitrit, nitrat,…)…Sẽ làm khởi động các cá thể này hoạt hóa và tấn công đảo tủy. Cơ thể có các biểu hiện tự miễn, bất thường cả về miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào. Xuất hiện các tự kháng thể kháng tế bào β đảo tụy. Các tế bào lympho bị kích hoạt trong đảo tụy. Các tế bào lympho T tăng sinh nhanh và giải phóng ra các cytokin dẫn tới phá hủy tế bào β của đảo tụy.

Qua trình phá hủy tế bào β đảo tụy diễn ra trong vài năm hoặc thậm chí trong vài tháng. Làm cho tế bào β đảo tụy bị phá hủy dần; dẫn tới khả năng tiết insulin của tế bào β đảo tụy còn lại ít và cạn kiệt dần. Đái tháo đường typ 1 là hậu quả của sự phá hủy tế bào β đảo tụy tự miễn làm thiếu hụt insulin tuyệt đối.

tiểu đường typ 1

Cơ chế bệnh học của đái tháo đường typ 2

Đái tháo đường typ 2 thường xuất hiện ở tuổi trung niên > 40 tuổi. Nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng dẫ tới đái tháo đường typ 2 do:

  • Di truyền (trẻ sinh đôi đồng hợp, biến đổi di truyền trên nhánh của nhiễm sức thể 11 gần với gen tổng hợp insulin).
  • Môi trường (tuổi > 40 tuổi, nhưng chủ yếu ở 50-60 tuổi, béo phì và những người ít vận động).
  • Rối loạn tiết insulin và kháng insulin.

Cơ chế của các bệnh đái đường typ 2 liên quan tới sự thiếu hụt insulin tương đối do rối loạn tiết insulin và hiện tượng kháng insulin. Trong đó, rối loạn tiết insulin và hiện tượng kháng insulin có liên quan mật thiết với nhau. Và dều xảy ra từ trước khi các biểu hiện lâm sàng của bệnh đái tháo đường (giai đoạn tiền đái tháo đường).

Rối loạn tiết insulin

Nói một cách dễ hiểu là khi lượng glucose trong máu quá cao hoặc quá thấp thì các tế bào đảo tụy β không có khả năng đưa glucose máu về ổn định. Và sự suy giảm tế bào β đảo tụy diễn ra một cách từ từ. Nguyên nhân dẫn đến các rối loạn bài tiết insulin có thể do di truyền, yếu tố thần kinh,… .Tuy nhiên chưa khẳng định được gen nào đóng vai trò quan trọng.

Ngoài ra, sự suy giảm tế bào β đảo tụy trong đái tháo đường typ 2 nguyên nhân bởi độc tố do tăng glucose. Tăng glucose máu mãn tính ảnh hưởng trực tiếp đến dẫn truyền tín hiệu. Dẫn đến các biểu hiện gen và đến cấu trúc các tế bào β đảo tụy. Tế bào β đảo tụy kiệt quệ do glucose máu tăng mãn tính; kích thích tế bào β tiết insulin liên tục trong một thời gian quá dài.

tiểu đường typ 2

 

Kháng insulin

Kháng insulin là tình giảm hoặc mất nhạy cảm của cơ quan đích với insulin với cơ quan đích. Nói dễ hiểu hơn là: trên bề mặt mỗi tế bào luôn có recepter (cơ quan nhận biết) của glucose được kích thích bởi insulin. Khi có insulin xuất hiện cơ quan này được hoạt hóa, khởi động quá trình vận chuyển glucose từ máu vào tế bào. Khi vào tế bào glucose tham gia chu trình chuyển hóa tạo ra năng lượng cho cơ thể. Khi recepter không hoạt động (vì bất kì nguyên nhân nào), sẽ không xảy ra quá trình vận chuyển glucose từ máu vào tế bào. Lúc này lượng glucose trong máu tăng cao, trong khi tế bào lại không có glucose để hoạt động.

Ở bệnh đái tháo đường typ 2 không thừa cân biểu hiện giảm tiết insulin là chính. Ngược lại ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 có kèm theo béo phì thì tình trạng kháng insulin là chính.

Bài viết trên đã nên rõ một quan điểm chính đó là không phải lúc nào thiếu Insulin thì cũng gây đái tháo đường. Hay không phải khi bị đái tháo đường cung cấp Insulin thì có thể chữa khỏi bệnh.

insulin

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

1
Bạn cần hỗ trợ ?