Sốt xuất huyết: Diễn biến phức tạp và nguyên nhân gây bệnh

       Dịch sốt xuất huyết tại Hà Nội hay nhiều khu vực khác tại Việt Nam đang tăng với tốc độ chóng mặt và vẫn có xu hướng tăng cao vào dịp nắng nóng này.

      Để có những cách phòng tránh Sốt xuất huyết cho gia đình hay chính bản thân thì mỗi người phải có những kiến thức cơ bản về nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị dịch Sốt xuất huyết.

 Trước tiên, Sốt xuất huyết là gì?

      Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm,cấp tính do vius là Dengue( Đăn – gơ) gây ra. Bệnh lây do muỗi Aedes aegypti (Muỗi vằn) hút truyền virus từ người bệnh sang người lành. Muỗi vằn có nhiều khoang trắng ở lưng và chân, thưởng sống ở nhà, đậu trong những chỗ tối, ẩm ướt như: Gầm bàn, gầm giường, hốc tủ, bụi rậm, chum nước, quần áo treo trên giá…chích hút máu người cả ngày lẫn đêm nếu như người không có vật che chắn.

Đặc điểm muỗi Aedes aegypti( Muỗi vằn)

      Loài muỗi này có thể dễ dàng nhận dạng nhờ có vằn trắng, các đốt bàn chân sau có những khoang trắng, riêng đốt bàn chân thứ V trắng hoàn toàn, vì vậy thường có tên gọi

là “Muỗi Vằn”.

Muỗi Aedes aegypti( Muỗi vằn) hút virus gây bệnh từ người bệnh sang người lành

Chu kỳ vòng đời của muỗi trải qua 4 giai đoạn:

 

 

Giai đoạn hình thành trứng: 2-5 ngày.

Giai đoạn từ trứng thành lăng quăng (LQ): 1-2 ngày.

Giai đoạn từ lăng quăng(LQ) thành nhộng (quăng): 3-4 ngày.

Giai đoạn từ nhộng thành muỗi trưởng thành: 1-2 ngày.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Những đặc điểm sinh học quan trọng của  muỗi vằn cần chú ý:

       Muỗi vằn rất thích hút máu người và thường sống ở trong nhà gần người.
Chúng đậu nghỉ ở những nơi tối, trên quần áo sẫm màu, đồ dùng gia đình, trên các lọ hoa, không có con muỗi nào đậu trên vách tường.

      Muỗi đánh hơi người nhanh và sà vào là đốt ngay. Muỗi thường hoạt động đốt người vào ban ngày, hoạt động cao điểm vào lúc sáng sớm và chiều tối.

 
      Sự tồn tại khá lâu của trứng, chịu đựng được nhiều tháng trong mùa khô.
      Các ổ chứa lăng quăng thông thường là:

Ổ chứa thiên nhiên hốc cây, thân tre, vỏ ốc, kẽ bẹ lá (thơm, chuối, khóm, môn…) ít khi gặp trên hốc đá.

Ổ chứa nhân tạo: lu, hồ, vật chứa, chai lọ, chén bát bể, vỏ xe vứt bừa bãi ngoài vườn, máng xối, lọ hoa trong nhà, hòn non bộ, ghe xuồng, thùng xe.Tóm lại, các ổ chứa rất đa dạng, do con người tạo ra trong và quanh nhà, luôn luôn có mặt và chứa nước, không nhất thiết phải nhiều và không bẩn, thường là những ổ muỗi tồn tại trong mùa khô.

     Qua nhiều năm nghiên cứu tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, các kết quả cho thấy ổ chứa lăng quăng chủ yếu là lu, vại, hồ, những vật chứa nước do con người tạo ra. Rất ít gặp lăng quăng Aedes aegypti ở các loại ổ chứa khác.

NGUYÊN NHÂN MẮC BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT:

     Người nhiễm virus Dengue do muỗi cái thuộc chi Aedes đốt. Muỗi Aedes aegypti( một loại muỗi vằn) là vec -tơ truyền bệnh chủ yếu ở hầu hết các khu vực bệnh lưu hành. Muỗi Aedes aegypti hoạt động vào ban ngày và chỉ có muỗi cái mới đốt người và truyền bệnh. Khi muỗi cái Aedes hút máu bệnh nhân nhiễm virus dengue, virus này sẽ ủ bệnh trong cơ thể muỗi khoảng 8 đến 11 ngày. Trong khoảng thời gian sống còn lại sau đó, muỗi có nguy cơ truyền bệnh cho người. Khi virus vào cơ thể người, chúng tuần hoàn trong máu từ 2 đến 7 ngày. Trong khoảng thời gian này nếu muỗi Aedes hút máu thì virus được truyền cho muỗi.

      Người là ổ chứa virus chính. Ngoài ra người ta mới phát hiện ở Malaysia có loài khỉ sống ở các khu rừng nhiệt đới cũng mang virus Dengue. Aedes aegypti có nguồn gốc từ Châu Phi. Loài muỗi này dần dần lan tràn ra hầu hết các khu vực có khí hậu nhiệt đới đầu tiên là nhờ tàu thuyền và sau đó có thể cả máy bay nữa . Ngày nay có hai loài phụ của Aedes aegypti là Aedes aegypti queenslandensis, một dạng hoang dã ở châu Phi không phải là vec – tơ truyền bệnh chính, và Aedes aegypti formosus là muỗi sống ở khu vực đô thị vùng nhiệt đới và là vec – tơ truyền bệnh chính. Trong quá khứ, muỗi Aedes aegypti phải nhờ vào các vũng nước mưa để đẻ trứng. Tuy nhiên ngày nay quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ ồ ạt đang cung cấp cho muỗi những hồ nước nhân tạo để muỗi đẻ trứng dễ dàng hơn nhiều.

      Aedes albopictus trước đây là véc tơ truyền bệnh chính của dengue và hiện nay vẫn còn là véc tơ quan trọng ở châu Á. Loài muỗi này gần đây đã lan tràn đến khu vực Trung Mỹ, Hoa Kỳ và tại đây muỗi này là véc tơ truyền bệnh quan trọng thứ hai. Trong khi muỗi Aedes aegypti formosus chủ yếu sống ở khu vực đô thị thì muỗi Aedes albopictus lại cư trú chủ yếu ở vùng nông thôn. Muỗi Aedes aegypti không truyền virus qua trứng, trong khi muỗi Aedes albopictus thì có khả năng này.

Tại sao bệnh sốt xuất huyết lây lan nhanh:

     Là do sự phát tán nhanh, lan rộng của muỗi vằn dưới điều kiện thuận lợi sau đây:
    Sự chuyên chở trứng (chịu đựng được mùa khô) và lăng quăng trong những bồn chứa nước, tàu bè, túi đựng nước của các du mục, những người hành hương…
    Sự chuyên chở các dạng muỗi trưởng thành bằng những phương tiện chuyên chở nhanh (xe khách, xe lửa, máy bay, tàu…)

    Nhiệt độ thích hợp cho muỗi sinh trưởng và phát triển là khoảng 20 đến 25 độ C.
    Muỗi trưởng thành có thể tìm thấy 50 mét xung quanh ổ với khoảng cách bay tối đa là khoảng 200 mét từ ổ lăng quăng. Nhưng chúng có thể khuếch tán thụ động theo các phương tiện giao thông như máy bay, tàu thủy đi khắp nơi và chỉ cần 1/100 số muỗi trong vùng bị nhiễm vi rút là có thể gây dịch.

    Với những kiến thức khái quát trên sẽ giúp cho mọi người một phần nào có thể biết được tình trạng bệnh Sốt xuất huyết hiện nay và nguyên nhân gây ra dịch Sốt xuất huyết từ đâu.

 

Related News