Sai lầm khi cho rằng nguyên nhân chính gây loét dạ dày là do tăng tiết dịch acid

Loét dạ dày là bệnh khá phổ biến ở Việt Nam. Bất kì ai, ít nhất trong đời cũng một lần mắc bệnh. Vậy liệu chúng ta có hiểu rõ về căn bệnh. Nguyên nhân do đâu. Liệu có phải do tăng tiết quá nhiều acid dạ dày như đa số mọi người đều nghĩ hay không? Câu trả lời là không. Trước hết hãy tìm hiểu loét dạ dày là gì theo mức độ khoa học y dược.

Khái niệm

Loét dạ dày là bệnh mãn tính, tổn thương là những ổ loét ở dước niêm mạc dạ dày và có thể xâm lấn sâu hơn dưới lớp niêm mạc.

Niêm mạc dạ dày tồn tại được và quá trình tiêu hóa vẫn hoàn thành là nhờ sự cân bằng của hai quá trình bảo vệ và tấn công. Theo quan điểm sinh lý bệnh loét dạ dày được coi là hậu quả của quá trình mất cân bằng giữa hai yếu tố tấn công và yếu tố bảo vệ. Trong đó yếu tố tấn công ưu thế hơn hoặc yếu tố bảo vệ yếu hơn.

Vậy đâu là nguyên nhân chính gây loét dạ dày?

Nguyên nhân do vi khuẩn Helicobacter pylori, do thuốc chống viêm steroid (NSAIDs), corticoid,…là nguyên nhân hàng đầu hiện nay.

vi khuẩn HP

Cơ chế sinh bệnh chung

Loét dạ dày là sự mất cân bằng giữ 2 yếu tố tấn công và yếu tố bảo vệ. Trong đó yếu tố tấn công mạnh hơn hoặc yếu tố bảo vệ yếu hơn.

Yếu tố tấn công

  • Số lượng tế bào viền (tế bào tiết acid dạ dày) nhiều hơn bình thường.
  • Tăng nồng độ hormon gastrin, histamin kéo dài sau khi ăn nên gây kích thích tăng tiếp acid, pepsin kéo dài (có thể do vi khuẩn Helicobacter pylori).
  • Tăng tiết acid do yếu tố khác như hút thuốc lá, stress, thuốc corticoid,…
  • Sự trào ngược dich mật, dịch tụy từ tá tràng vào dạ dày.
  • Suy giảm cơ thể, điều hòa ngược bài tiết acid. Bình thường, acid trong dạ dày tăng tiết sẽ ức chế pepsin ở vùng hang vị. Trong loét tá tràng, cơ chế này bị suy yếu.

Yếu tố bảo vệ

  • Qúa trình làm rỗng đạ dày nhanh chóng trong khi nồng độ bicarbonat dịch tụy chưa kịp trung hòa.
  • Tồn tại hàng rào lớp nhầy, tiết tế bào nhầy, tế bào tiết bicarbonat, vi khuẩn HP,…

Tất cả các yếu tố trên có thể đơn độc, có thể kết hợp gây tăng nồng độ acid, pepsin, hủy hoại hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày. Từ đó acid thấm sâu hơn, pepsin hoạt động mạnh mẽ hơn. Cứ thế acid và pepsin hỗ trợ nhau để tấn công sâu hơn vào thành dạ dày.

căng thẳng gây đau dạ dày

Cơ chế bệnh sinh gây loét dạ dày do Helicobacter pylori

Helicobacter pylori là một loại khuẩn xoắn gram âm, di chuyển được và sống ký sinh ở niêm mạc dạ dày. Vi khuẩn có một lượng lớn men urease. Men này góp phần tạo ra NH4OH có khả năng trung hòa acid quanh nó. Để đáp trả vấn đề này dạ dày tăng tiết acid, kết quả làm kích thích dạ dày.

Ngoài ra cytokin, enzym tiêu hủy protein, VacA- độc tố tế bào tạo hốc của HP gây phân hủy thành chất nhầy. Làm tổn thương các tế bào biểu mô, thông qua phản ứng viêm tại chỗ với sự lôi kéo đại thực bào; các bach cầu đơn nhân gây bong tróc, hoại tử tế bào. Tăn giải phóng ra các yếu tố trung gian gây viêm (interliukin, gốc tự do); làm sưng, phù nề niêm mạc, tạo điều kiện cho acid và pepsin ăn mòn, gây trợt, loét niêm mạc dạ dày.

Cơ chế bệnh sinh gây loét dạ dày do thuốc

Thuốc chống viêm không steroid là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm, giảm đau do ức chế enzym cyclo-oxygenase. Dẫn đến ức chế sự hình thanh prostaglandin- là chất trung gian hóa học gây viêm. Đồng thời giảm tiết chất nhầy có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày. Do đó, niêm mạc đường tiêu hóa dễ bị tổn thương hơn. Đây là cơ chế quan trọng nhất. Bên cạnh đó, các thuốc này còn có tính acid yếu, thấm trực tiếp vào lớp niêm mạc đường tiêu hóa. Bản thân sản phẩm chuyển hóa của thuốc sau khi được tiết ra qua đường mật cũng gây tổn thương.

Thuốc glucocorticoid: là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch rất mạnh hiện nay. Do thuốc ức ché enzym phospholipase A2 là enzym tham gia quá trình tổng hợp prostaladin, các chất như histamin, bradykinin,…thâm gia quá trình viêm. Tuy nhiên, nếu dùng thuốc liều cao hoặc kéo dài, sẽ giảm tổng hợp PG tên đường tiêu hóa. Đồng thời tăng tiết acid, tăng nguy cơ gây loét đường tiêu hóa.

sử dụng thuốc kháng sinh gây loét dạ dày

Như vậy nguyên nhân chính gây loét dạ dày là do vi khuẩn Helicobacter pylori. Bên cạnh đó có các yếu tố nguy cơ

  • Yếu tố thể trạng: tỷ lệ người nhóm máu O bị loét cao hơn so với người nhóm máu khác.
  • Yếu tố nội tiết: Tăng Adrenalin gây co thắt mao mạch làm thiểu dưỡng niêm mạc dạ dày. Tăn ACTH, cortisol làm tăng tiết acid và ức chế tiết dịch nhầy dạ dày.
  • Vai trò của thuốc lá, rượi và stress

Thành phần trong thuốc lá gây tăng tiết acid, ức chế tiết HCO3- của tụy. Và tăng sự đẩy vị chấp (thức ăn đã được co bóp tại dạ dày) vào tá tràng. Giảm tiết chất nhầy và nước bọt. Đồng thời thành phần khác gây co mạch, giảm tái tạo tế bào nên chậm liền sẹo, giảm đáp ứng với điều trị.

Rượi tác động trực tiếp nên niêm mạc, tăng tiết acid. Ức chế tổng hợp prostaglandin nên tăng nguy cơ loét dạ dày.

Stress được coi là yếu tố gây loét dạ dày mạnh thông qua việc tăng tiết Adrenalin; gây co mạnh niêm mạc và ACTH- cortisol. Dẫn đến tăng tiết acid, giảm tiết chất nhầy.

người nhóm máu O dễ bị loét dạ dày

Như vậy nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dầy là do vị khuẩn Helicobacter pylori. Bản thân việc tăng tiết acid dạ dày vẫn chưa đủ để gây loét, mà cần có sự kết hợp giữa yếu tố acid và pepsin mới gây loét dạ dày. Các yếu tố như stress, căng thẳng, hút thuốc lá chỉ là các yếu tố nguy cơ chứ không phải là nguyên nhân chính.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

1
Bạn cần hỗ trợ ?